Gemi kaynaklı deniz kirlenmesine hukuki bakış

The number of factors that cause marine pollution is quite high. The wastes of cities located on the coasts or near the sea, wastes of industrial facilities, trashes left to the sea by people and other wastes are included in this content. Another important factor causing marine pollution is ships. The wastes caused by the operation of the ships at sea and the oil and derivatives used on the ship or other harmful substances that are released into the sea from the ships can cause marine pollution seriously. The provisions to be applied to marine pollution are determined according to the pollutant causing marine pollution and the type of the ship. In our law, liability arising from pollution caused by pollutants other than petroleum and its derivatives is basically regulated in the Law No. 5312 “The Principles of Emergency Intervention and Compensation for Damages in Pollution of the Marine Environment with Petroleum and Other Harmful Substances”. Türkiye is also a party to two international conventions on pollution caused by oil and its derivatives. These contracts are the “The International Convention on Civil Liability for Oil Pollution Damage” and “The International Convention on Civil Liability for Bunker Oil Pollution Damage”. On the other hand, the Environmental Act is also applied for liability arising from marine pollution in cases that do not fall within the scope of appƒlication of the enumerated legislation. The marine pollution can be prevented by virtue of the deterrent effect of the regulations on legal liability arising from the pollution of the sea originating from ships.

Deniz kirlenmesine sebep olan faktörlerin sayısı oldukça fazladır. Deniz kenarlarında ve denize yakın yerlerde bulunan şehirlerin atıkları, sanayi tesislerinin atıkları, insanlar tarafından denize bırakılan çöpler ve diğer atıklar bunlar arasındadır. Deniz kirlenmesine sebep olan bir diğer önemli faktör ise gemilerdir. Gemilerin denizde işletilmesi sırasında ortaya çıkan atıklar ile gemide kullanılan petrol ve türevlerinin denize karışması veya gemilerden başkaca zararlı maddelerin denize bırakılması ciddi boyutlarda deniz kirlenmesine sebep olabilmektedir. Kirlenmeden kaynaklanan sorumluluğa uygulanacak hükümler ise deniz kirliliğine sebep olan kirletici maddeye ve geminin türüne göre değişiklik göstermektedir. Hukukumuzda petrol ve türevleri dışındaki kirletici maddelerin sebep olduğu kirlenmeden kaynaklanan sorumluluk temel olarak 5312 sayılı “Deniz Çevresinin Petrol ve Diğer Zararlı Maddelerle Kirlenmesinde Acil Durumlarda Müdahale ve Zararların Tazmini Esaslarına Dair Kanun” da düzenlenmiştir. Öte yandan petrol ve türevlerinden kaynaklanan kirlenmeye ilişkin olarak iki uluslararası sözleşmeye taraf durumdayız. Bu sözleşmeler Petrol Kirliliğinden Doğan Zararın Hukukî Sorumluluğu İle İlgili Milletlerarası Sözleşme ve Gemi Yakıtlarından Kaynaklanan Petrol Kirliliği Zararının Hukuki Sorumluluğu Hakkında Milletlerarası Sözleşme’ dir. Ayrıca 2872 Sayılı Çevre Kanunu da sayılan mevzuatın uygulama alanına girmeyen hâllerde deniz kirlenmesinden kaynaklanan sorumluluk hakkında uygulanır. Denizin gemi kaynaklı kirlenmesinden doğan hukuki sorumluluğa ilişkin düzenlemelerin caydırı etkisi sayesinde deniz kirlenmesi belli ölçüde engellenebilmektedir.