Year 2021, Volume 4 , Issue 2, Pages 169 - 180 2021-04-01

Marmara denizi körfezlerinin baskı–etki durumu ve ötrofikasyon açısından değerlendirilmesi
Evaluation of Marmara Sea bays in terms of pressure-impact status and eutrophication

İbrahim TAN [1]


Marmara Denizi’ndeki kapalı ya da kapalı körfezlerde su kalış süresi uzun olduğundan kara kökenli kirleticiler organik madde zenginleşmesine ve sonrasında ötrofikasyona neden olabilmektedir. Bu bağlamda İzmit, Gemlik, Bandırma ve Erdek Körfez’lerinde insan aktivitelerinden kaynaklı baskıların ortaya koyulabilmesi için Baskı İndeksi yöntemi kullanılmış ve bu yöntemin uygunluğu ilk kez test edilmiştir. Baskıların değerlendirmesi sonucunda İzmit, Gemlik iç ve Bandırma Körfezi üzerindeki baskıların yüksek, buna karşın Erdek ve Gemlik dış Körfez’lerindeki baskıların orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Bu körfezlerde gerçekleştirilen izleme çalışmalarına ait besin elementleri, klorofil-a ve seki disk verileri ötrofikasyon açısından “Kentsel Atık Suların Arıtımı Yönetmeliği Hassas ve Az Hassas Alanlar Tebliği” ve “Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliği” eşik değerleriyle karşılaştırılmıştır. Yönetmeliklere göre baskı indeks değerlerinin değerlendirmelerde farklılıklar olsa da İzmit, Gemlik iç ve Bandırma Körfez’lerinde ötrofik - hipertrofik, Erdek ve Gemlik dış Körfez’lerinde ise mezotrofik koşulların hakim olduğu saptanmıştır. Kıyı sularının yönetmeliklerce değerlendirilmesinde farklı değişkenler ve sınır değerler kullanılmasından ötürü sonuçlarda farklılıklar ortaya çıkmaktadır. Yönetmeliklerin tek başlık altında toplanması yanında ötrofikasyon değerlendirmesine biyolojik kalite elemanlarının da dahil edilmesi önerilmektedir.
Closed or semi-enclosed bays in the Marmara Sea, which have long residence time, can be exposed to eutrophication as a result of organic matter enrichment from land-based pollutants. The Pressure Index method was tested for the first time in this study in order to reveal the pressure exerted by land-based sources on Izmit, Gemlik, Bandırma and Erdek Bays. As a result of the evaluation of the pressures, it was determined that the pressures on Izmit, Gemlik inner and Bandırma Bay were high, whereas Erdek and Gemlik Outer Bays were under moderate pressure. In terms of eutrophication, the nutrient, chlorophyll-a and secchi disk data of the monitoring studies carried out in the bays were compared with the limit values of the “Urban Wastewater Treatment Regulation Sensitive” and “Less Sensitive Areas Declaration and the Surface Water Quality Regulation”. Although there are differences according to the regulations, it has been determined that Izmit, Gemlik (Inner) and Bandırma Bays have eutrophic-hypertrophic conditions, Erdek and Gemlik (Outer) Bays have mesotrophic conditions. There are differences in the results due to the use of different variables and limit values in the evaluation of coastal waters by regulations. In addition to collecting regulations under a single heading, it is recommended to include biological quality elements in the eutrophication assessment.
  • Atmış, E., Özden, S., Lise, W. (2007). Urbanization pressures on the natural forests in Turkey: An overview. Urban Forestry & Urban Greening, 6, 83-92. https://doi.org/10.1016/j.ufug.2007.01.002
  • Aubry, A., Elliott, M. (2006). The use of environmental integrative indicators to assess seabed disturbance in estuaries and coasts: application to the Humber Estuary, UK. Marine Pollution Bulletin, 53, 175-185. https://doi.org/10.1016/j.marpolbul.2005.09.021
  • Balıkesir İÇDR (2019). Balıkesir İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü, Kocaeli İl Çevre Durum Raporu, Kocaeli, https://webdosya.csb.gov.tr/db/ced/icerikler/kocael-_2019_cevre_durum_raporu-20200717100750.pdf (Erişim Tarihi: 02.09.2020).
  • Bandırma Manşet, (2020, Eylül 2). http://bandirmamanset.com/haber/erdek-korfezi-av-baskisi-altinda-29144.html (Erişim Tarihi: 02.09.2020).
  • BANTB, Bandırma Ticaret Borsası, (2020, Eylül 3). http://www.bantb.org.tr (Erişim Tarihi: 03.09.2020).
  • Beken, P.Ç.S. (2017). Marmara Denizi’nin Mevcut Kirlilik Durumunun Tarihsel Süreci. III. Marmara Denizi Sempozyumu. Marmara Belediyeler Birliği Kültür Yayınları İstanbul, 114-131.
  • Beşiktepe, Ş.T., Sur, H.I., Özsoy, E., Latif, M.A., Oğuz, T., Ünlüata, Ü. (1994). The circulation and hydrography of the Marmara Sea. Progress in Oceanography,34, 285-334. http://dx.doi.org/10.1016/0079-6611(94)90018-3
  • Borja, A., Galparsoro, I., Solaun, O., Muxika, I., Tello, E.M., Uriarte, A., Valencia V. (2006). The European Water Framework Directive and the DPSIR, a methodological approach to assess the risk of failing to achieve good ecological status. Esturatine Coastal and Shelf Science, 66, 84-96. https://doi.org/10.1016/j.ecss.2005.07.021
  • Borja, A., Barbone, E., Basset, E., Borgersen, G., Brkljacic, M., Elliott, M., Garmendia, J.M., Marques, J.C., Mazik, K., Muxika, I., Neto, J.M., Norling, K., Rodrνguez, J.G., Rosati, I., Rygg, B., Teixeira, H., Trayanova, A. (2011). Response of single benthic metrics and multi-metric methods to anthropogenic pressure gradients, in five distinct European coastal and transitional ecosystems. Marine Pollution Bulletin, 62, 499-513. https://doi.org/10.1016/j.marpolbul.2010.12.009
  • Borja, Á., Rodríguez, J.G. (2010). Problems associated with the “one-out, all-out” principle, when using multiple ecosystem components in assessing the ecological status of marine waters. Marine Pollution Bulletin, 60, 1143-1146. https://doi.org/10.1016/j.marpolbul.2010.06.026
  • BTSO, Bursa Ticaret ve Sanayi Odası (2020, Eylül 3). http://www.btso.org.tr, (Erişim Tarihi: 03.09.2020).
  • Burak, S., Doğan, E., Gazioğlu, C. (2004). Impact of urbanization and tourism on coastal environment. Ocean and Coastal Management, 47, 515-527. https://doi.org/10.1016/j.ocecoaman.2004.07.007
  • Bursa İÇDR, (2019). Bursa İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü, Bursa İl Çevre Durum Raporu, Bursa, https://webdosya.csb.gov.tr/db/ced/icerikler/bursa_2019_cevre_durum_raporu-20201217210215.pdf (Erişim Tarihi: 09.10.2020)
  • ÇŞB-ÇEDİDGM ve TÜBİTAK-MAM, (2017). Bütünleşik Kirlilik İzleme Projesi (2014-2016). ÇTÜE 5148704, Rapor No. ÇTÜE.16.330 (Marmara Denizi Sonuç Raporu, 2016), Mayıs 2017, Gebze-Kocaeli.
  • ÇŞB, TÜBİTAK MAM, (2017). Denizlerde Bütünleşik Kirlilik İzleme Programı 2014-2016 Marmara Denizi Özet Raporu, TÜBİTAK-MAM Matbaası Gebze/ Kocaeli, ISBN:978-605-5294-72-4.
  • European Communities, EC, (2003). Common Implementation Strategy for the Water Framework Directive (2000/60/EC). Guidance Document No 3. Analysis of Pressures and Impacts Produced by Working Group 2.1 – (IMPRESS). Luxembourg, Office for Official publications of the European Communities. http://circa.europa.eu/Public/irc/env/wfd/library
  • Flo E, Camp J., Garcés E. (2011). Assessment Pressure methodology, Land Uses Simplified Index (LUSI). BQE Phytoplankton, Spain – Catalonia.
  • Gardi C., Bosco C., Rusco E., Montanerella L. (2010). An analysis of the land use sustainability index (LUSI) at the territorial scale based on corine land cover. Management of Environmental Quality: An International Journal, 21(5), 680-694. https://doi.org/10.1108/14777831011067953
  • Holon, F., Mouquet, N., Boissery, P., Bouchoucha, M., Delaruelle, G., Tribot, A.S., Deter, J. (2015). Fine-scale Cartography of human impacts along french Mediterranean coasts: a relevant map fort he management of marine ecosystems. Plos One, 10(8), 106107. https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2020.106107
  • Islam, M.S., Tanaka, M. (2004). Impacts of pollution on coastal and marine ecosystem including coastal and marine fisheries and approach for management: a review and the synthesis. Marine Pollution Bulletin, 48, 624-629. https://doi.org/10.1016/j.marpolbul.2003.12.004
  • KAAY (2006). Kentsel Atıksu Arıtımı Yönetmeliği, 08.01.2006 tarih, R.G: 26047.
  • KAAY Tebliğ (2009). Kentsel Atıksu Arıtımı Yönetmeliği Hassas Ve Az Hassas Su Alanları Tebliği, 27.06.2009 tarih, R.G: 27271
  • Keskin Ç. ve Gaygusuz Ö. (2010). Length-Weight Relationships of Fishes In Shallow Waters of Erdek Bay (Sea of Marmara, Turkey). IUFS Journal of Biology Research Articles, 69(1), 25-32.
  • Keskin, C. (2007). Temporal variation of fish assemblages in different shallow-water habitats in Erdek Bay, Marmara Sea. Turkey. Journal of the Black Sea/Mediterranean Environment, 13, 215-234.
  • Kocaeli İÇDR, (2019). Kocaeli İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü, https://webdosya.csb.gov.tr/db/ced/icerikler/kocael-_2019_cevre_durum_raporu-20200717100750.pdf (Erişim Tarihi: 09.10.2020)
  • Koç, T. (2002). Bandırma ilçesinde tavukçuluğun çevresel etkisi. Ekoloji, 43, 11-16.
  • Küçükali, U.F. (2013). Basin-Scale Ecological Risk Assessment Methodology, Example Of Nilufer Creek And Its Subbasins. Journal of International Scientific Publications:Ecology & Safety, 7(3), 1313-2563.
  • Lopez y R., Cecilia S., Pergent G., Casazza G. (2009). Assessing Human-Induced Pressures on Coastal Areas With Publicly Available Data. Journal of Environmental Management, 90, 1494-1501. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2008.10.007
  • MED-GIG Phytoplankton (2011). Test of LUSI index (eutrophication) on French data transmitted for the Phytoplankton GIG-MED Second Round intercalibration exercise. Techincal Report Coastal Waters, European Comission.
  • Meinesz, A., Cirik, S, Akcalı, B., Javel, F., Migliaccio, M., Thibaut,T., Yüksek, A., Procaccini, G. (2009). P. oceanica in the Marmara Sea. Aquatic Botany, 90(1), 18-22. https://doi.org/10.1016/j.aquabot.2008.04.013
  • Morkoç, E., Okay, O.S., Tolun, L., Tüfekçi, V., Tüfekçi, H., Legoviç, T. (2001). Towards a clean Izmit Bay. Environment International, 26, 157-161. http://dx.doi.org/10.1016/S0160-4120(00)00103-3
  • MSFD (2017). European Parliament and of the Council Commission Decision (EU) 2017/848 laying down criteria and methodological standards on good environmental status of marine waters and specifications and standardised methods for monitoring and assessment, and repealing Decision 2010/477/EU.
  • Oğuz, T., Sur, H.I. (1986). A Numerical Modelling Study of Circulation in the Bay of Izmit: Final Report. TÜBITAK- MRC, Chemistry. Department Publication, Gebze- Kocaeli (Turkey), p. 97, No. 187.
  • Okuş, E., Yüksek, A., Uysal, A., Orhon, V. (1997). Marmara Denizi’nde bazı demersal balıkların stok tayini projesi. 1992-1995 Kesin Sonuç Raporu, TÜBİTAK-DEBAG116/G. İ.Ü. Deniz Bilimleri İşletmeciliği Enstitüsü ve Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı, pp. 327.
  • Oral, Z. E., Esmer, S. (2011). Bursa Gemlik limanlarının günümüzdeki ve gelecekteki rolleri. TMMOB Bursa 3. Kent Sempozyumu tarihi 30 Nisan - 2 Mayıs 2011.
  • Povlidou, A., Simboura, N., Rousselaki, E., Tsapakis, M., Pagou, K., Drakopoulou, P., Assimakopoulou, G., Kontoyiannis, H., Panayotidis, P. (2015). Methods of eutrophication assessment in the context of the water framework directive: Examples from the Eastern Mediterranean coastal areas. Continental Shelf Research, 108, 156-168. https://doi.org/10.1016/j.csr.2015.05.013
  • Romero, I., Paches, M., Martinez-Guijarro,R., Ferrer, J. (2013). Glophymed: An index to establish the ecological status for the Water Framework Directive based on phytoplankton in coastal waters. Marine Pollution Bulletin, 75, 218-223. https://doi.org/10.1016/j.marpolbul.2013.07.028
  • Simboura, N., Pavlidou, A., Bald, J., Tsapakis, M., Pagou, K., Zeri, C., Androni, A., Panayotidis, P. (2016). Response of ecological indices to nutrient and chemical contaminant stress factors in Eastern Mediterranean coastal waters. Ecological Indicators, 70, 89-105. https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2016.05.018
  • Sönmez, M.R. (1993). Kıyı planlaması için yeni yaklaşım önerileri, Bayındırlık İskan Bakanlığı, Kıyılarımız Mevzuat Planlama, Uygulama Semineri, s. 125-139.
  • Tan, I., Polat Beken, Ç.S., Öncel, S. (2017). Pressure-Impact Analysis of The Coastal Waters of Marmara Sea. Fresenius Environmental Bulletin, 26(4), 2689-2699.
  • Taşkın, E., Tan, İ., Minareci, E., Minareci, O., Çakır, M., Beken P., .Ç. (2020). Ecological quality status of the Turkish coastal waters by using marine macrophytes (macroalgae and angiosperms). Ecological Indicators. 112, 106-107. https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2020.106107
  • TUİK (Türkiye İstatistik Kurumu) (2020). Adrese dayalı nüfus sayım sistemi verisi, https://www.tuik.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 26.08.2020)
  • Tutak B., Beken P. Ç, Ediger D., Hüsrevoğlu S., Atabay H., Tan İ., Tolun L., Tüfekçi V., Avaz G. (2011). “Marmara Denizi ve Boğazlarda Bütünleşik Kirlilik İzleme Çalışması (BKİP)”, Rapor No: 5118707, TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi, Gebze, Kocaeli.
  • TÜBİTAK MAM (2010). Havza Koruma Eylem Planlarının Hazırlanması Projesi. Proje Nihai Raporu, Gebze Kocaeli. (Proje Sahibi Kurum: Çevre ve Orman Bakanlığı).
  • UNEP, The united nation environment programme (2006). Marine and coastal ecosystems and human well-being: a synthesis report based on the findings of the Millennium Ecosystem Assessment. UNEP. 76pp (UNEP teknik raporudur), https://www.unep.org/resources/report/marine-and-coastal-ecosystems-and-human-well-being-synthesis-report-based-findings (Erişim Tarihi: 26.08.2020)
  • Ünlü, S., Topçuoğlu, S., Alpar, B., Kırbaşoğlu, Ç., Yılmaz, Z.Y. (2008). Heavy metal pollution in surface sediment and mussel samples in the Gulf of Gemlik. Environmental Monitoring and Assessment, 144, 169-178. https://doi.org/10.1007/s10661-007-9986-6
  • Ünlüata, Ü., Oğuz, T., Latif, M.A., Özsoy, E. (1990). On the physical oceanography of the Turkish Straits. In: Pratt, L.J. (Ed). The Physical Oceanography of Sea Straits, vol. 318. Kluwer Academic Publishers, Netherland, pp. 25-60. http://dx.doi.org/10.1007/978-94-009-0677-8_2
  • YSKY (2012). Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliği, 30/11/2012 tarih R.G: 28483.
Primary Language tr
Subjects Engineering, Marine
Journal Section Research Articles
Authors

Orcid: 0000-0002-4948-7687
Author: İbrahim TAN (Primary Author)
Institution: TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi Çevre ve Temiz Üretim Enstitüsü
Country: Turkey


Thanks Bu verilerin üretilmesinde katkı sağlayan TÜBİTAK MAM ÇTÜE deniz ve iç sular grubu personeli ile R/V TÜBİTAK Marmara gemisi çalışanlarına teşekkürü bir borç bilirim. Yayının düzeltme okumasını yapan Dr. Gülsima D. Usluer ve Alper Evcen’e de yardımlarından ötürü teşekkür ederim.
Dates

Application Date : September 15, 2020
Acceptance Date : December 4, 2020
Publication Date : April 1, 2021

Bibtex @research article { aquatres791131, journal = {Aquatic Research}, issn = {}, eissn = {2618-6365}, address = {Esnaf Mah. Pembe Köşk Sok. Kentplus Kadıköy Sitesi B Blok D435 Kadıköy-İstanbul}, publisher = {Nuray ERKAN ÖZDEN}, year = {2021}, volume = {4}, pages = {169 - 180}, doi = {10.3153/AR21014}, title = {Marmara denizi körfezlerinin baskı–etki durumu ve ötrofikasyon açısından değerlendirilmesi}, key = {cite}, author = {Tan, İbrahim} }
APA Tan, İ . (2021). Marmara denizi körfezlerinin baskı–etki durumu ve ötrofikasyon açısından değerlendirilmesi . Aquatic Research , 4 (2) , 169-180 . DOI: 10.3153/AR21014
MLA Tan, İ . "Marmara denizi körfezlerinin baskı–etki durumu ve ötrofikasyon açısından değerlendirilmesi" . Aquatic Research 4 (2021 ): 169-180 <http://aquatres.scientificwebjournals.com/en/pub/issue/59415/791131>
Chicago Tan, İ . "Marmara denizi körfezlerinin baskı–etki durumu ve ötrofikasyon açısından değerlendirilmesi". Aquatic Research 4 (2021 ): 169-180
RIS TY - JOUR T1 - Marmara denizi körfezlerinin baskı–etki durumu ve ötrofikasyon açısından değerlendirilmesi AU - İbrahim Tan Y1 - 2021 PY - 2021 N1 - doi: 10.3153/AR21014 DO - 10.3153/AR21014 T2 - Aquatic Research JF - Journal JO - JOR SP - 169 EP - 180 VL - 4 IS - 2 SN - -2618-6365 M3 - doi: 10.3153/AR21014 UR - https://doi.org/10.3153/AR21014 Y2 - 2020 ER -
EndNote %0 Aquatic Research Marmara denizi körfezlerinin baskı–etki durumu ve ötrofikasyon açısından değerlendirilmesi %A İbrahim Tan %T Marmara denizi körfezlerinin baskı–etki durumu ve ötrofikasyon açısından değerlendirilmesi %D 2021 %J Aquatic Research %P -2618-6365 %V 4 %N 2 %R doi: 10.3153/AR21014 %U 10.3153/AR21014
ISNAD Tan, İbrahim . "Marmara denizi körfezlerinin baskı–etki durumu ve ötrofikasyon açısından değerlendirilmesi". Aquatic Research 4 / 2 (April 2021): 169-180 . https://doi.org/10.3153/AR21014
AMA Tan İ . Marmara denizi körfezlerinin baskı–etki durumu ve ötrofikasyon açısından değerlendirilmesi. Aquat Res. 2021; 4(2): 169-180.
Vancouver Tan İ . Marmara denizi körfezlerinin baskı–etki durumu ve ötrofikasyon açısından değerlendirilmesi. Aquatic Research. 2021; 4(2): 169-180.
IEEE İ. Tan , "Marmara denizi körfezlerinin baskı–etki durumu ve ötrofikasyon açısından değerlendirilmesi", Aquatic Research, vol. 4, no. 2, pp. 169-180, Apr. 2021, doi:10.3153/AR21014