İstanbul Boğazı’nda deniz trafik düzenlemelerinin kaza oranına etkisinin değerlendirmesi

Gizem Kodak; Tayfun Acarer

doi:10.3153/AR21015

TR EN

İstanbul Boğazı’nda deniz trafik düzenlemelerinin kaza oranına etkisinin değerlendirmesi

Öz

Dünya’nın en riskli doğal suyollarından biri olan İstanbul Boğazı’nda tarih boyunca pek çok deniz kazası meydana gelmiş, bu kazalardan bazıları ciddi boyutta can kaybı, maddi / çevresel zarar ve dünya çapında endişeye sebep olan çevre felaketleri ile sonuçlanmıştır. Günümüzde İstanbul Boğazı’ndan geçiş yapan gemilerin önemli bir bölümünün tehlikeli yük taşıyan tankerler olması, geçiş yapan gemi boyutlarının giderek büyümesi ve taşınan tehlikeli yük miktarının artması, meydana gelebilecek kazaların boyutlarını daha dramatik hale getirmektedir. Yakın tarihte meydana gelen kazalar sonrasında, bölgedeki seyir emniyetini arttırmak amacıyla deniz trafiğini düzenleyen birçok uygulama gerçekleştirilmiştir. Bu uygulamaların en kapsamlısı 2003 yılında kurulan ve Boğaz’daki trafiğin emniyetli ve etkin bir şekilde işleyebilmesi için gemilere bilgi, seyir yardımı ve trafik organizasyon hizmetlerini sunan Türk Boğazları Gemi Trafik Hizmetleri (TBGTH) olmuştur. Bu çalışmada, Türkiye kıyılarında en çok deniz kazasının meydana geldiği İstanbul Boğazı’nda 2001 – 2015 yılları arasında gerçekleşen deniz kazaları; geçiş yapan gemi sayısı ile kaza miktarı arasındaki ilişki temelinde ele alınmış ve deniz trafiğine yönelik gerçekleştirilen yasal düzenlemeler ile eş zamanlı olarak incelenmiştir. Böylelikle TBGTH sonrası yapılan düzenlemelerin kaza oranına etkisi ortaya konmuş ve kazalar üzerinde en etkili uygulamaların profili çıkarılmıştır. Elde edilen bulguların, bölgede seyir emniyetini arttıracak yeni tedbirler geliştirilmesi için alt yapı oluşturması hedeflenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Evaluation of the effect of maritime traffic regulations on the accident rate in the strait of Istanbul

Abstract

In the Strait of Istanbul, which is one of the most perilous natural waterways of the World, many marine accidents have occurred throughout the history. Some of these accidents resulted in deaths, financial losses, and environmental disasters. The fact that a significant proportion of the ships passing the Strait are tanker carrying hazardous cargo further increases this danger. Especially the increasing size of the ships, the increase in the cost of the for transported and the transportation of dangerous cargoes, especially oil and derivatives, to a great extent by sea, made the possible consequences of the accidents even more catastrophic. For this reason, many regulatory measures have been taken regarding the Sea Traffic in Istanbul, Çanakkale Straits and Marmara Sea, which have been named as the “Turkish Straits System” in recent years, and these measures have been collected under the Turkish Straits Vessel Traffic Service, which is briefly defined as TBGTH. Within the scope of this study, maritime accidents in the Strait of Istanbul have been examined chronologically in terms of the number of ships passing and maritime traffic regulations. The effects of the applications implemented after 2003, when Istanbul VTS started its operations, on the safety of navigation have been investigated. In this way, it is aimed to demonstrate the effect of the Vessel Traffic Services and related regulations on the improvement in the rate of marine accidents. The numerical determination of the relationship between the number of passing ships and the number of accidents in the Strait can be used as a statistically significant criterion for the realization of new regulations depending on the maritime traffic volume in the coming years.

Keywords

References

AAKKM, (2020). T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Ana Arama Kurtarma Koordinasyon Merkezi, Kaza 7 Olay İstatistikleri, http://atlantis.udhb.gov.tr/denizkaza/yayin/hepsi.asp (Erişim Tarihi: 20.07.2020)
Acarer, T. (2016). Amatör Denizcilik Kitabı, Boyut Yayıncılık Tic. A.Ş., s.8, İstanbul, ISBN no: 978-975-23-1200-5
Acarer, T., Poyraz, Ö., Ekinalan, T. (2020). GMDSS El Kitabı, S.43, Elif Reklam Basım Sanatları San. Tic. Ltd.Şti., İstanbul, ISBN No: 978-605-06840-0-1
Akgüngör, A.P., Doğan, E. (2010). Farklı Yöntemler Kullanılarak Geliştirilen Trafik Kaza Tahmin Modelleri ve Analizi, International Journal of Engineering Research and Development, 2(1), 12-22.
Altan, Y.C. (2017). Analysis and Modeling of Maritime Traffic and Ship Collision in the Strait of Istanbul Based on Automatic Vessel Tracking System, Ph.D Thesis, Graduate Program in Civil Engineering Boğaziçi University, 2017
Altan, Y.C., Otay, E.N. (2017). Maritime traffic analysis of the strait of Istanbul based on AIS data. The Journal of Navigation, 70, 1367-1382. https://doi.org/10.1017/S0373463317000431
Anıl, M.A., Otay, E.N. (2009). A Navigation safety support model for the strait of Istanbul. The Journal of Navigation, 62, 609-630. https://doi.org/10.1017/S0373463309990130
Arslan, O. (2014). İstanbul ve Çanakkale Boğazlarından Geçiş Yapan Gemi Sayısının Trend Analizi İle Değerlendirilmesi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği, Yüksek Lisans Tezi

Arslan, Ö., Turan, O. (2009). Analytical investigation of marine casualties at the Strait of Istanbul with SWOT–AHP method, Maritime Policy & Management, 36:2, 131-145. https://doi.org/10.1080/0308883090286808
Atasoy, C. (2008). İstanbul Boğazı’nda Yeel Trafiğin İncelenmesi, İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi.
Aybay, G. (2001). Türk Boğazlarından Geçen Uğraksız Yabancı bandıralı gemilerin tutuklanması sorunu hakkında kısa muhtıra, İstanbul 13 Mart 2001
Aygün, C. (2012). Türkiye ile Avrupa Birliği’nde Uygulanan Deniz Ulaştırma Politikaları ve Ekonomiye Etkileri, T:C: İstanbul Üniveristesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
Baş, I. (2010). İstanbul Boğazı Deniz Olayları ve Kazalarının İstatistiksel İncelemesi, Boğaziçi Üniversitesi, Endüstri Mühendisliği Yüksek Lisans Tezi.
Basar, E., Kose, E., & Guneroglu, A. (2006). Finding risky areas for oil spillage after tanker accidents at Istanbul strait. International Journal of Environment and Pollution, 27(4), 388-400.
Başaraner, M., Yücel, M.A., Özmen, Ç. (2011). İstanbul Boğazı’nda Transit Gemilerin Kullandığı Seyir Rotalarının Coğrafi Bilgi Sistemi Yardımıyla İncelenmesi ve İyileştirilmesi, hkm Jeodezi, Jeoinformasyon ve Arazi Yönetimi Dergisi, 2011/3 Özel Sayı.
Bayar, N. (2010). İstanbul Boğazı’nda Deniz Trafik Güvenliğinin Risk Tabanlı Bulanık - AHP ve FMEA Yöntemleri ile İncelenmesi, Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi.
Baykut, F., Aydın, A., Artüz, L. (1985). Tanker Yangınlarının Doğuracağı Çevre Sorunlarının Bilimsel Açıdan İncelenmesi, İstanbul Üniversitesi Çevre Sorunları Araştırma Merkezi Yayınları, In Turkish with an English summary, No.1, 60p.
Bolat, P., Yongxing, J. (2013). Risk assessment of potential catastrophic accidents for transportation of special nuclear materials through Turkish Straits. Energy Policy, 56, 126-135.
Butt N., Johnson D., Pike K., Pryce-Roberts N., Vigar., N. (2012). 15 Years of Shipping Accidents: A review for WWF, Southampton Solent University http://awsassets.panda.org/downloads/15_years_of_shipping_accidents_a_review_for_wwf_.pdf (Erişim Tarihi: 01.09.2020)
Canal de Panamá, (2020). Transit Statistics, Fiscal Year 2020 https://www.pancanal.com/eng/op/transit-stats/2019/Table-01-Rev.pdf (Erişim Tarihi: 05.08.2020)
Candanoplu, Z.Ö. (2013). İstanbul Boğazı’nda Uğraksız Gemi Geçişi Çizelgelemesi, Boğaziçi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Yüksek Lisans Tezi.
DNV, (2013). Det Nortske Veritas, Report Escort Tug Effectiveness in the Bosphorus Strait, Chevron Products UK LTD, REPORT NO./DNV REG NO.: 2013-9178 / 1-6YRAF0, REV 1, 2013-04-25
Denizde Çatışmayı Önleme Tüzüğü, (2017). Denizde Çatışmayı Önleme Tüzüğü (COLREGs), Seyir Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı Yayınları, ISBN: 978-975-499-670-5
Essiz, B., Dagkiran, B. (2017). Accidental risk analyses of the Istanbul and Canakkale straits. In IOP Conference Series: Earth and Environmental Science (Vol. 95, No. 4, p. 042042). IOP Publishing.
Görçün, Ö.F., Burak, S.Z. (2015). Formal Safety Assessment for Ship Traffic in the Istanbul Straits, Procedia - Social and Behavioral Sciences 207 ( 2015 ) 252 – 261, Peer-review under responsibility of the International Strategic Management Conference. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.10.094
Güler, G., Erkaya, H. (2018). Ulusal Gemi Trafik Hizmetleri Kongresi, “Türk Boğazları Gemi Trafik Hizmetleri Projesi Üzerine Görüşler, İstanbul, 2018. https://www.hkmo.org.tr/resimler/ekler/UABO_264_ek.pdf (Erişim Tarihi: 25.06.2020)
Gümüşay, M.U., Özdemir, O., Bakırman, T. (2016). Designing and modelling coast management GIS for Bosphorus, The International Archives of the Photogrammetry, Remote Sensing and Spatial Information Sciences, Volume XLI-B4, 2016 XXIII ISPRS Congress, 12–19 July 2016, Prague, Czech Republic. https://doi.org/10.5194/isprsarchives-XLI-B4-215-2016
Gümüşay, M.U. (2018). Web-Based GIS for Safe Shipping in Istanbul Bosphorus Strait, Technical Gazette 25, 2(2018), 316-324, ISSN 1330-3651 (Print), ISSN 1848-6339 (Online). https://doi.org/10.17559/TV-20171030150652
IBB, (2020). Kanal İstanbul Çom Disiplinli Değerlendirme, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür A.Ş., (Eds: Orhon D., Sözen S., Görür N., İstanbul, 2020.
International Chamber of Shipping, (2020). Description of the Subject - International Chamber of Shipping (ICS). http://en.reingex.com/Chamber-Shipping.shtml#:~:text=The%20purpose%20of%20the%20International,transporting%20all%20types%20of%20cargo (Erişim Tarihi: 03.11.2020)
İstikbal, C. (2006). Turkish Straits: Difficulties and the importance of pilotage. Turkish Straits-Maritime Safety, Legal and Environmental Aspects (Eds: Oral, N. and Öztürk, B.) Turkish Marine Research Foundation, İstanbul. Publication, (25), 66-80.
İstikbal, C. (2020). Strait of Istanbul, major accidents and abolishment of left-hand side navigation. Aquatic Research, 3(1), 40-65. https://doi.org/10.3153/AR20005
Jariod, E.V. (2019). Prospection and Analysis of New Maritime Trade Nets of Asia in the Malacca Strait, Facultat de Nàutica de Barcelona Universitat Politècnica de Catalunya, Department of Nautical Science and Engineering, Barcelona, 9 of July 2019.
Kara, E.G.E. (2016). "Risk Assessment in the Istanbul Strait Using Black Sea MOU Port State Control Inspections," SUSTAINABILITY, vol.8, 2016.
Karabay, U. (2014). İstanbul Boğazı’nda Q-MAX LNG Tanker Kazalarının Risk Analizi, İstanbul Üniversitesi, Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi.
Keçeci, T. (2010). Analysis of the Effects of Ship Length Factor to Safe Navigation in the Strait of Istanbul by using the AHP Method, Master Thesis, Istanbul Technical University, Graduate School of Science Engineering and Technology, Istanbul, 2010.
Keçeci, T., Yurtören, C. (2010). An analytic hierarchy process approach to the analysis of ship length factor in the Strait of Istanbul. Journal of Black Sea/Mediterranean Environment, 16(2), 217-239.
Keçeci, T. (2010). A Study on Ship Accidents in the Anchorage Area of the Strait of Istanbul, INT-NAM 2011, 1st International Symposium on Naval Architecture and Maritime, p. 491-495.
KEGM, (2020). Directorate General of Coastal Safety, “Türk Boğazları Gemi Geçiş İstatistikleri,” Republic of Turkey Ministry of Transport and Infrastructure, Maritime Statistics, http://www.kiyiemniyeti.gov.tr/resmi_istatistikler https://atlantis.udhb.gov.tr/istatistik/gemi_gecis.aspx (Erişim Tarihi: 20.04.2020)
Kılıç, İ. (2015). Bulanık Analitik hiyerarşi Sürecini Kullanarak İstanbul Boğazı’nda Deniz Kazaları Risk Analizi, İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi.
Kodak, G. (2011). Avrupa Birlği’ne Giriş Sürecinde Türk Kabotajının Yeniden Yapılandırılması, T.C. Dumlupınar Üniversitesi, Kamu Yönetimi Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Kütahya 2011
Korçak, M. (2015). İstanbul Boğazı’nda Kimyasalların Deniz Yolu İle Taşınması Sırasında Meydana Gelen Kazaların Yönetimi İçin Bir Model Geliştirilmesi, gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, Eylül 2015.
Korçak, M., Balas, C.E. (2020). Reducing the probability for the collision of ships by changing the passage schedule in Istanbul Strait. International Journal of Disaster Risk Reduction, 48, 101593. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2020.101593
Kul, S. (2014). İstatistik Sonuçlarının Yorumu: P Değeri ve Güven Aralığı Nedir?, Ekstraplevral, Plevra Bülteni, 2014.
Küçükosmanoğlu, A. (2012). Maritime Accidents Forecast Model for Bosphorus, Ph.D Thesis, February, 2012.
Küçükyıldız, M.Ç. (2014). The Effects of Oil Tanker Accidents to the Marine Environment and Compensation System, Thesis of Maritime Expert, Republic of Turkey Ministry of Transport, Maritime Affairs and Communications, March, 2014 Maritime Traffic Regulations for the Turkish Straits, 1998.
Mitchell, J.M., & Joyner, C.C. (2002). Regulating Navigation through the Turkish Straits: A challenge for modern international environmental law. The International Journal of Marine and Coastal Law, 17(4), 521-559.
Oğuzülgen, S., Saygılı, M ,S., Kontaytekin, A,İ., Can,M. (2018). Türk Boğazları Seyir ve Çevre Emniyeti ve Yönetimi, s.11, İstanbul, ISBN: 978-605-81068-0-2
Otay, E.N., Özkan, S. (2003). Stochastic Prediction of Maritime Accidents in the strait of Istanbul. In Proceedings of the 3rd International Conference on Oil Spills in the Mediterranean and Black Sea regions (pp. 92-104).
Özbaş, B. (2010). Risk Analysis Study of Maritime Traffic in the Strait of Istanbul, Ph.D Thesis, Graduate Program in Industrial Engineering, Boğaziçi University.
Özbaş, B., Or, İ., Altıok, T. (2013). Comprehensive scenario analysis for mitigation of risks of the maritime traffic in the Strait of Istanbul. Journal of Risk Research, 16(5), 541-561. https://doi.org/10.1080/13669877.2012.726239
Özbaş, B., Or, İ., Uluscu, O.S., Altıok, T. (2009). Simulation based risk analysis study of maritime traffic in the Strait of Istanbul, TRANSNAV. International Journal on Marine Navigation and Safety of Sea Transportation, 3(3), 295-300.
Özdemir, M. (2019). Türk Boğazları'nda meydana gelen gemi kazalarının konumsal analizi ve değerlendirilmesi, Karadeniz Üniversitesi, Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Yüksek Lisans Tezi.
Özlem, Ş. (2011). İstanbul Boğazı Gemi Trafiğinin Simülasyonu, Boğaziçi Üniversitesi, Endüstri Mühendisliği, Yüksek Lisans Tezi.
Özlem, Ş. (2018). Risk Analysis and Modeling of the Maritime Traffic in the Strait of Istanbul, Ph.D Thesis, Graduate Program in Industrial Engineering, Boğaziçi University.
Öztürk, B., Poyraz, Ö., Özgür, E. (2006). The Turkish Straits: Some Considerations, Threats and Future, (Eds: Oral, N. and Öztürk, B.) Turkish Marine Research Foundation, İstanbul. Publication, 25, 117-134.
Rodrigue, J.P. (2004). Straits, passages and chokepoints: A maritime geostrategy of petroleum distribution. Cahiers de géographie de Québec 48(135), 357-374. https://doi.org/10.7202/011797ar
Rodrigue, J.P. (2017). Maritime Transport, Major maritime shipping routes and strategic passages, The International Encyclopedia of Geography, Richardson wbieg0155.tex V1 - 01/25/2016, Page 2. https://doi.org/10.1002/9781118786352.wbieg0155
SCA, (2020). Suez Canal Authority, Navigation Statistics https://www.suezcanal.gov.eg/English/Navigation/Pages/NavigationStatistics.aspx (Erişim Tarihi: 15.05.2020)
Taşan, M. (2019). Türk Boğazları’ndan Gemi Geçişleri ve Geçiş Sürelerinin Analizi, İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi.
Taşligil, N. (2004). İstanbul Boğazının Ulaşım Coğrafyası Açısından Önemi, Marmara Coğrafya Dergisi Sayı: 10, S.4. İstanbul. http://hdl.handle.net/11424/2472 (Erişim Tarihi: 15.05.2020)
Özsoy, E., Çağatay, M.N., Balkıs, N., Balkıs, N., Öztürk, B. (2016). The Sea of Marmara; Marine Biodiversity, Fisheries, Conservation and Governance. Turkish Marine Research Foundation (TUDAV), Publication No: 42, Istanbul, Turkey.
Tranmer, M., Murphy, J., Elliot, M., and Pampaka, M. (2020). Multiple Linear Regression (2nd Edition); Cathie Marsh Institute Working Paper 2020-01. https://hummedia.manchester.ac.uk/institutes/cmist/archive-publications/working-papers/2020/2020-1-multiple-linear-regression.pdf (Erişim Tarihi: 22.11.2020)
Türk, N.N. (2010). İstanbul ve Çanakkale Boğaz Geçiş Sisteminin İncelenmesi, Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi.
Türk Boğazları Deniz Trafik Düzeni Yönetmeliği, (2019). Yayımlandığı Resmî Gazetenin Tarihi: 15/08/2019 Sayısı: 30859,https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/21.5.1426.pdf Erişim Tarihi: 03.11.2020)
Türk Boğazları Gemi Trafik Hizmetleri Kullanıcı Rehberi, (2018). Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü, İstanbul, S.15. https://kiyiemniyeti.gov.tr/Data/1/Files/Document/Documents/kb/OM/TM/OR/TBGTH%20Kullan%C4%B1c%C4%B1%20Rehberi.pdf (Erişim Tarihi: 02.03.2020)
Türk Boğazları Seyir Rehberi, (2015). Seyir Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı, 34805 Çubuklu / İstanbul, 7. Baskı, Kasım 2015, ISBN: 978-975409-730-6
Türker, Y.E. (2008). İstanbul Boğazı’nın Risk Değerlendirmesi ve Yönetimi, Boğaziçi Üniversitesi, Endüstri Mühendisliği, Doktora Tezi.
WSV.de (2020). Federal Waterways and Shipping Administration, Kiel Canal Transit Fees Recreational craft, https://www.wsa-kiel.wsv.de/Webs/WSA/WSA-Kiel-Holtenau/DE/6_Presse/3_Publikationen/040_Sportboot-Inkasso/Flyer_PDF_Spbo_eng.pdf?__blob=publicationFile&v=5 (Erişim Tarihi: 06.11.2020)
Uğurlu, Ö., Erol, S., Başar, E. (2016). The analysis of life safety and economic loss in marine accidents occurring in the Turkish straits. Maritime Policy & Management, 43(3), 356-370. https://doi.org/10.1080/03088839.2014.1000992 Ulusçu, Ö., Özbaş, B.¸, Altıok, T., Or, İ. (2009). Risk analysis of the vessel traffic in the strait of Istanbul, Risk Analysis, 29(10), 1454-1472. https://doi.org/10.1111/j.1539-6924.2009.01287.x
Ulusçu Ö., Özbaş B.¸, Altıok T., Or İ., Yılmaz T. (2009). Transit vessel scheduling in the strait of Istanbul. The Journal of Navigation, 62, 59-77. https://doi.org/10.1017/S0373463308005092
UNCTAD/ RMT/ (2018). REVIEW OF MARITIME TRANSPORT 2018, United Nations publication issued by the United Nations Conference on Trade and Development, ISBN 978- 92-1-112928-1, UNCTAD: Geneva, Switzerland, 2018. https://unctad.org/en/PublicationsLibrary/rmt2018_en.pdf (Erişim Tarihi: 09.03.2020)
Yaycı, C. (2013). Montrö sözleşmesi hükümleri çerçevesinde altın Frank uygulamasına ilişkin tartışmaların değerlendirilmesi. Bilge Strateji, 5(8), 151.
Yerel Deniz Trafiği Rehberi, (2012). İstanbul Liman Başkanlığı Yerel Deniz Trafiği Rehberi, http://www.vts.org.tr/wp-content/uploads/yereltrafikrehberi.pdf (Erişim Tarihi: 19.11.2020)
Yıldız, S., Uğurlu, Ö, Osés. F.X.M, Correa, S.I.V., Kaptan, M. (2016). Evolution of maritime traffic management strategies from vessel traffic service (VTS) to sea traffic management (STM). II International Conferene: Innovation Challenges of the Maritime Industry: Maritime Transport, Engineering Technologies, Logistics, Tourism 2016.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Maritime Engineering (Other)

Journal Section

Review Article

Authors

Gizem Kodak ^*
0000-0002-1845-7901
Türkiye

Tayfun Acarer
0000-0003-2407-5552
Türkiye

Publication Date

April 1, 2021

Submission Date

September 7, 2020

Acceptance Date

December 21, 2020

Published in Issue

Year 2021 Volume: 4 Number: 2

DOI

https://doi.org/10.3153/AR21015

IZ

https://izlik.org/JA57FT86CL

Cite

RIS / Bibtex

APA

Kodak, G., & Acarer, T. (2021). İstanbul Boğazı’nda deniz trafik düzenlemelerinin kaza oranına etkisinin değerlendirmesi. Aquatic Research, 4(2), 181-207. https://doi.org/10.3153/AR21015